Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Opolu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 marca 2022 r.

Sąd Okręgowy w Opolu

V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Daniel Chorązki

Protokolant: Carmen Zaleśna

po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2022 r. w Opolu na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. w O.

przeciwko M. K.

o odszkodowanie z tytułu naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Opolu Wydziału IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 19 lipca 2021r. sygn. akt IV P 342/19

I  oddala apelację,

II  zasądza od strony powodowej (...) Sp. z o.o. w O. na rzecz pozwanego M. K. kwotę 1.350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Na oryginale właściwy podpis

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 lipca 2021 roku, sygn. akt IVP 342/19, Sąd Rejonowy w Opolu, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w punkcie I. oddalił powództwo (...) Sp. z o. o. w O. przeciwko M. K., w punkcie II. zasądził od powoda (...) Sp. z o. o. w O. na rzecz pozwanego M. K. kwotę 2 700,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- naruszenie art. 61 §1 kc poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pozwany nie miał realnej możliwości zapoznać się z treścią Oświadczenia z dnia 17 stycznia 2019 roku przed dniem 31 stycznia 2019 roku,

a kiedy to:

- Oświadczenie zobowiązujące do przestrzegania zakazu konkurencji zostało przez powódkę złożone w terminie, a Umowa obowiązywała strony od dnia 1 stycznia 2021 roku,

- do stwierdzenia okoliczności czy pozwany miał realną możliwość zapoznania się
z Oświadczeniem z dnia 17 stycznia 2019 roku przed dniem 31 stycznia 2019 roku, nie jest
w ogóle potrzebne potwierdzenie nadania przesyłki i jej data - okoliczność tę można stwierdzić w oparciu o pozostały materiał dowody i okoliczności faktyczne sprawy,

- pozwany w toku sprawy nigdy nie zaprzeczył (przyznał), że przesyłka została do niego wysłana 18 stycznia 2019 roku (w toku sprawy przed Sądem I instancji powódka omyłkowo wskazała datę 17 stycznia 2019 roku jako datę nadania przesyłki),

- pozwany w toku sprawy potwierdził (przyznał), że awizował przesyłkę powódki,

- pozwany już 2 stycznia 2019 roku naruszył klauzulę zakazu konkurencji i nigdy nie miał zamiaru jej przestrzegać - nie czekał nawet na złożenie oświadczenia przez pracodawcę,

- o fakcie, że przesyłka została nadana 18 stycznia 2019 roku i był podwójnie awizowana świadczą dowody:

a) numer nadawczy przesyłki na Potwierdzeniu odbioru,

b) treść pozwu - powódka podniosła twierdzenia że przesyłka nadana 18 stycznia 2019 roku
i dwukrotnie awizowana, a pozwany nie zaprzeczył tym okolicznościom,

c) treść odpowiedzi na pozew - pozwany przyznaje fakt awizowania,

d) treść zeznań stron, pozwany 30 stycznia 2019 roku otrzymywał odszkodowanie
za obowiązującą klauzulę o zakazie konkurencji, więc był świadomy, że powódka złożyła oświadczenie,

- pozwany znał treść Umowy o zakazie konkurencji, znał jej postanowienia i był świadomy konsekwencji swoich działań - wiedział że musi wstrzymać się od działalności konkurencyjnej do dnia 31 stycznia 2019 roku i widział, że do tego dnia przesyłka może być nadana listem poleconym,

- Prezes powódki przed ustaniem stosunku pracy rozmawiał z pozwanym, który wprost wskazywał, iż nie zamierza świadczyć pracy na rzecz podmiotów konkurencyjnych,

- pozwany celowo i świadomie unikał kontaktu z powódką i nie informował jej o nowo podjętym zatrudnieniu, także celowo nie odbierał korespondencji od powódki chciał oszukać powódkę i zataić przed nią fakt podjęcia działalności konkurencyjnej,

- pozwany spodziewał się że powódka złoży Oświadczenie dlatego zaniechał odbierania korespondencji od powódki praktycznie od połowy stycznia 2019 roku (odbiór wznowił
w lutym 2019 roku) - poniższe dokumenty w aktach sprawy - aktach osobowych pozwanego:

a) odebrał wezwanie do zwrotu kosztów szkoleń z dnia 11 stycznia 2019 roku i wysłał oświadczenie z dnia 22 stycznia 2019 (doręczone 24 stycznia 2019 roku),

b) odebrał wezwanie do wykonania inwentaryzacji z dnia 11 stycznia 2019 roku,

c) odebrał Świadectwo pracy z dnia 4 stycznia 2019 roku;

d) nie odebrał natomiast Oświadczenia z dnia 17 stycznia 2019 roku - awizowanego ostatnią przesyłką do 1 lutego 2019 roku;

a powyższe świadczy o tym, że pozwany miał realną i obiektywną możliwość zapoznać się
z treścią Oświadczenia z dnia 17 stycznia 2019 roku przed dniem 31 stycznia 2019 roku;

- naruszenie art. 65 kc poprzez całkowite pominięcie § 8 ust. 6 Umowy o zachowaniu poufności i zakazie konkurencji z dnia l sierpnia 2016 roku przy jej wykładni
i przeprowadzenie wykładni Umowy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego - rzetelności i lojalności kontraktowej stron Umowy - oraz ustalonymi zwyczajami w zakresie sposobu doręczenia korespondencji pomiędzy stronami umów i w konsekwencji uznanie przez Sąd meriti, że powódka nie wysłała Oświadczenia z dnia 17 stycznia 2019 roku, w taki sposób, aby pozwany miał realną możliwość zapoznać się z jego treścią przed 31 stycznia 2019 roku,

a kiedy to:

- §8 ust. 6 Umowy wprost stanowi, że już samo wysłanie listem poleconym Oświadczenia pracodawcy na ostatni wskazany mu adres przez pracownika skutkuje powstaniem fikcji doręczenia i jego skutecznego złożenia:

- w przedmiotowej sprawie szereg dowodów świadczy o tym, że Oświadczenie z dnia 17 stycznia 2019 roku wysłane zostało do pozwanego dnia 18 stycznia 2019 roku,
a w konsekwencji zostało złożone w terminie;

- data odebrania przesyłki i jej dwukrotnego awizowania nie ma w sprawie de facto, żadnego znaczenia;

- we wszelkiego rodzaju umowach standardem jest (ustalonym zwyczajem), że strony tworzą umowną fikcję doręczenia z chwilą nadania listu poleconego w placówce pocztowej, aby wykluczyć nierzetelną postawę kontrahenta który poprzez awizację, będzie sztucznie opóźniał odbiór przesyłki, celem odwleczenia lub zniwelowania określonych skutków prawnych co też ma miejsce w przedmiotowej sprawie;

2. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- naruszenie art. 229 kpc poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak uznania,
że nie jest koniecznym przedłożenie dowodu potwierdzającego dzień nadania przesyłki - Oświadczenia z dnia 17 stycznia 2021 roku, albowiem fakt wysłania przesyłki 18 stycznia 2019 roku oraz jej pocztowej awizacji do dnia l lutego 2019 roku został przez stronę pozwaną przyznany, przede wszystkim w Odpowiedzi na pozew z dnia 26 marca 2020 roku (strona
6 pisma) oraz Piśmie przewodnim z dnia 26 kwietnia 2020 roku (strona 2 pisma), zeznaniach;

- naruszenie art. 230 kpc poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji braku uznania
za fakty niezaprzeczone okoliczności, że Oświadczenie zobowiązujące do przestrzegania zakazu konkurencji zostało wysłane do pozwanego 18 stycznia 2021 roku, oraz że przesyłka powódki została przez pozwanego podwójnie awizowana,

a kiedy to:

pomimo tego, że powódka podniosła te fakty w pozwie, pozwany w całym toku sprawy nie zaprzeczył w/w faktom - nie kwestionował faktu wysłania przesyłki 18 stycznia 2021 roku,
co więcej potwierdził te fakty, podnosząc w tym zakresie odmienne zarzuty i powołując się na awizację przesyłki;

- naruszenie 228 §2 kpc poprzez jego niezastosowanie, a kiedy to powódka wraz z pozwem przedłożyła dowód - Potwierdzenie odbioru przesyłki - na którym naklejony jest numer nadawczy, przypisywany każdej przesyłce w sposób unikatowy i który to numer pozwala na śledzenie przesyłki w powszechnie dostępnym systemie „e-monitoring Poczty Polskiej”,
a w szczególności wynikają z niego takie fakty jak w szczególności:

- data i miejsce nadania przesyłki,

- data i miejsce przekazania do doręczenia,

- data i miejsce I awizacji,

- data i miejsce II awizacji,

- data i miejsce doręczenia,

a co winno skutkować tym, że Sąd w/w fakty uzna za udowodnione bez konieczności przedkładania osobnego dowodu, albowiem fakty te wynikają z informacji powszechnie dostępnych;

- naruszenie art. 231 kpc poprzez jego niezastosowanie i niewyprowadzenie domniemania faktycznego odnośnie faktu wysłania przesyłki w styczniu 2019 roku (18 stycznia 2019 roku) przed dniem 31 stycznia 2019 roku oraz uruchomienia przez powódkę klauzuli zakazu konkurencji w terminie,

a kiedy to na takie okoliczności faktyczne wskazują inne ustalone fakty, a to:

- wypłacenie pozwanemu odszkodowania 30 stycznia 2019 roku za obowiązującą klauzulę zakazu konkurencji, a z czego pozwany winien już wyciągnąć wniosek że powódka skorzystała z klauzuli zakazu konkurencji (przelew niewątpliwie wpłynął na rachunek pozwanego przed 1 lutym 2019 roku),

- odebranie przez pozwanego przesyłki 1 lutego 2019 roku, co wprost świadczy o tym,
że przesyłka musiała być nadana przynajmniej kilka dni wcześniej,

- na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2021 roku (w minucie 00:32:11 – pisemny protokół) pozwany wskazał, że odebrał przesyłkę 1 lutego 2019 roku,

albowiem „myślał, że minęło już 30 dni”,

- potwierdzenie przez pozwanego w toku sprawy, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, termin odbioru pozostałych przesyłek powódki przez pozwanego, które zawsze odbierane były po kilku dniach - 4-5 dni od dnia wysłania;

- naruszenie art. 233 §1 kpc poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego, w zakresie w jakim:

a) Sąd I instancji w ogóle nie bierze pod uwagę zeznań Prezesa powódki - M. J., który na rozprawie dnia 28 kwietnia 2021 roku zeznał, że (w minucie 00:26:26 pisemny protokół) „Oświadczenie do pozwanego wysłałem w połowie stycznia, zachowując 30-dniowy termin”.

b) Sąd całkowicie pomija fakt, że pozwany już 2 stycznia 2019 roku zawarł umowę o pracę
z (...) Sp. z o.o. świadczącą usługi konkurencyjne na rynku względem powódki, a co świadczy o tym, że:

- pozwany na żadnym etapie sprawy po wypowiedzeniu stosunku pracy łączącego go
z powódką, nie zamierzał respektować postanowień Umowy o zakazie konkurencji, pozwany już 2 stycznia 2019 roku złamał postanowienia Umowy o zakazie konkurencji, albowiem
z treści tej Umowy oraz zgodnej woli stron, wynika że pozwany winien powstrzymać się od jakiekolwiek działalności konkurencyjnej do dnia 31 stycznia 2019 roku lub do czasu złożenia przez powódkę Oświadczenia zobowiązującego do przestrzegania zakazu konkurencji,

- pozwany de facto musiał jeszcze przed zakończeniem trwania Umowy o pracę naruszyć zakaz konkurencji, gdyż oczywistym jest że kontakt z (...) Sp. z o. o. (dużą ogólnopolską firmą) podjął jeszcze w czasie trwania Umowy o pracę,

- pozwany celowo awizował przesyłkę i opóźnił jej odbiór sztucznie kreując stan niemożności zapoznania się z treścią Oświadczenia z dnia 17 stycznia 2021 roku,

- okoliczność czy pozwany miał realną możliwość zapoznania się z Oświadczeniem jest ambiwalentna, gdyż pozwany nawet na to Oświadczenie nie czekał - nawet gdyby zapoznał się z jego treścią, nic by to nie zmieniło i dalej działałby w sposób konkurencyjny względem powódki:

3. w związku z naruszeniem przez Sąd I instancji w/w przepisów prawa procesowego, Sąd meriti poczynił błędne ustalenia faktyczne w sprawie, w zakresie w jakim błędnie ustalił, że:

- powód nie udowodnił, że Oświadczenie z dnia 17 stycznia 2021 roku zostało wysłane do pozwanego w takim terminie, aby miał on realną możliwość zapoznać się z jego treścią przed 31 stycznia 2021 roku,

- pozwany nie miał możliwości zapoznać się z Oświadczeniem z dnia 17 stycznia 2021 roku przed dniem 31 stycznia 2021 roku, a Sąd meriti nie dysponował dowodami pozwalającymi na poczynienie ustaleń przeciwnych,

- Oświadczenie z dnia 17 stycznia 2021 roku nie zostało przekazane do pozwanego niezwłocznie,

a kiedy to:

- powódka przedstawiła dokument - Potwierdzenie odbioru - na którym to widniał numer nadawczy przesyłki i na podstawie powszechnie dostępnych informacji możliwym było ustalania wszelkich okoliczności związanych z przesyłką na podstawie tego numeru - dnia wysłania, I próby doręczenia, I awiza, II awiza, dnia odbioru,

- pozwany nie kwestionował faktu wysłania przesyłki 18 stycznia 2019 roku,

- pozwany potwierdził w toku sprawy, że przesyłka została dwukrotnie awizowana,

- pozwany potwierdził w toku sprawy, że otrzymał odszkodowanie za uruchomioną klauzulę zakazu konkurencji przed 31 stycznia 2019 roku.

Stawiając powyższe zarzuty powódka wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 46.800 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot:

- 1.880,00 zł od dnia 15 czerwca 2019 roku do dnia zapłaty,

- 4.920,00 zł od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty;

ewentualnie:

o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy Sądowi meriti
do ponownego rozpoznania;

a nadto wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. II i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów procesu przed sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za obie instancje, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony powodowej kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.

Sąd I instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe, właściwie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie przekraczając granic wyznaczonych dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c., wyciągnął na tej podstawie trafne i przekonujące wnioski oraz zastosował właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy podziela niewadliwe ustalenia faktyczne Sądu I instancji, a także dokonaną przez ten Sąd ocenę prawną, nie zachodzi zatem potrzeba ich szczegółowego powtarzania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 r., II UKN 61/97; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1999 r., I PKN 521/98; z dnia 15 maja 2007 r., V CSK 37/07).

Powódka wywodziła swoje roszczenie z zapisów umowy o zakazie konkurencji z dnia 01.08.2016 r., niespornie podpisanej przez pozwanego, która w § 6 ust. l umowy stanowi, iż w okresie obowiązywania umowy o pracę pracownik zobowiązuje się do niepodejmowania jakiejkolwiek działalności, która jest w całości lub części konkurencyjna w stosunku do działalności pracodawcy, gdzie § 6 ust. 7 wskazuje, że umowa ta - w zakresie, w jakim dotyczy zakazu określonego w ust. 1, 2 i 3 niniejszego paragrafu oraz w zakresie unormowania zawartego w § 6 - wchodzi w życie równocześnie
z ustaniem pomiędzy stronami zatrudnienia (stosunku pracy) - ale tylko pod warunkiem,
że pracodawca złoży oświadczenie, o którym mowa w §7 ust. l niniejszej umowy”. Przy czym słusznie Sąd I instancji zauważył, że jest to omyłka pisarska i chodziło zapewne o § 8.1 tejże umowy, który stanowi iż umowa ta wchodzi w życie w zakresie zobowiązania pracownika do przestrzegania zakazu konkurencji w okresie wskazanym w § 6 i 7 wyłącznie pod warunkiem złożenia przez pracodawcę przed ustaniem łączącego strony stosunku pracy (lub w terminie 30 dni od ustania okresu wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy przez pracownika) oświadczenia, iż pracodawca potwierdza wolę związania pracownika zobowiązaniem przestrzegania zakazu konkurencji w okresie wskazanym w § 6 i 7.

Natomiast w § 8 ust. 6 tej umowy stanowi, że oświadczenie pracodawcy określone w ustępach poprzedzających uważać się będzie za doręczone, jeśli oświadczenie to zostanie wysłane listem poleconym na ostatni pracodawcy wskazany przez pracownika adres.

Istotna sporu sprowadzała się zatem do interpretacji tych zapisów, w sytuacji, gdy powódka przedstawiła wyłącznie dowód nadania oświadczenia o skorzystaniu z klauzuli zakazu konkurencji po ustaniu stosunku praccy datowanego 17.01.2019r., a doręczenie pozwanemu tego oświadczenia nastąpiło w dniu 01.02.2019r. (potwierdzenie odbioru k.33).

W pierwszej kolejności należy wskazać na bezzasadność zarzutu naruszenie przez Sąd I instancji art. 233 §1 kpc poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, z pominięciem zeznań Prezesa powódki M. J. złożonych
na rozprawie 28 kwietnia 2021 roku („oświadczenie do pozwanego wysłałem w połowie stycznia, zachowując 30-dniowy termin”), z pominięciem faktu, że pozwany już 2 stycznia 2019 roku zawarł umowę o pracę z (...) Sp. z o. o., świadczącą usługi konkurencyjne,
oraz pominięciem na tym tle zasad wiedzy i doświadczenia życiowego.

Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że Sąd ten przyjął za wykazane iż „w dniu 17.01.2019 r. pracodawca ‘wystosował’ do pozwanego oświadczenie, w którym wskazał, iż działając na podstawie § 6 oraz § 8 ust. 1 umowy o zachowaniu poufności i zakazie konkurencji zawartej pomiędzy stronami w dniu 01.08.2016 r. oraz ustaniem stosunku pracy z dniem 31.12.2018r., korzysta z uprawnień zawartych w przedmiotowej umowie i uruchamia klauzulę o zakazie konkurencji. Zakaz konkurencji obowiązuje pozwanego przez okres 18 miesięcy od dnia ustania stosunku pracy.” (str. 287).

Według słownika języka polskiego „wystosować” oznacza «skierować do kogoś pismo o charakterze oficjalnym lub urzędowym », zatem Sąd I instancji przyjął więc, iż oświadczenie to zostało przez powoda wysłane Pocztą Polską (co wynika z załączonego dowodu doręczenia z 01.02.2019r.), przyjmując też datę wskazaną w treści tego pisma, czyli 17.01.2019r., a więc w tym zakresie dając również de facto wiarę zeznaniom Prezesa powódki M. J., co do „wysłania do pozwanego oświadczenia w połowie stycznia”.

W związku z tym bezzasadny był również związany z tym zarzut naruszenia art. 230 kpc poprzez jego niezastosowanie i brak uznania za fakty niezaprzeczone okoliczności, że „oświadczenie zobowiązujące do przestrzegania zakazu konkurencji zostało wysłane do pozwanego 18 stycznia 2021 roku” – ponieważ Sąd I instancji przyjął ten fakt za niezaprzeczony, przyjmując nawet korzystniejszą datę wysłania (skierowania) do powoda tego oświadczenia, tj. 17.01.2019r. Dodać należy, iż choć pozwany nigdy nie przeczył, że przesyłka została nadana 17.01.2019r., to jednak w pozwie nie było twierdzeń, żeby przesyłka miała być awizowana w styczniu 2019r., a w szczególności powód nie podał nigdy konkretnych dat awizacji, co oznacza, iż pozwany nie miał podstaw, aby takim datom przeczyć. Natomiast sam fakt wcześniejszej awizacji jest oczywisty.

Bezzasadny w związku z tym był również zarzut naruszenia art. 231 kpc poprzez jego niezastosowanie i niewyprowadzenie domniemania faktycznego dojścia oświadczenia woli do adresata z faktu wysłania przesyłki w styczniu 2019 roku, czy też z faktu, że wypłacono pozwanemu odszkodowanie w dniu 30 stycznia 2019 roku za obowiązującą klauzulę zakazu konkurencji, a z czego pozwany (wg apelującego) winien już wyciągnąć wniosek, że powódka skorzystała z klauzuli zakazu konkurencji (przelew niewątpliwie wpłynął na rachunek pozwanego przed 1 lutego 2019 roku).

Zdaniem Sądu II instancji tego rodzaju domniemań ze wskazanych okoliczności wyprowadzić nie sposób. Z faktów tych nie wynika bowiem w żaden sposób, że data, w której pozwany mógł się zapoznać z oświadczeniem woli pracodawcy miała miejsce przed dniem 1.02.2019r. Co więcej oczywistym jest, iż znaczna część pracowników nie sprawdza codziennie stanu konta, a już na pewno nie analizuje codziennie źródeł wpływających środków finansowych.

Natomiast „zachowanie 30-dniowego terminu” nie jest kwestią wyłącznie wiarygodności lub braku wiarygodności zeznań Prezesa M. J., ale kwestią wykazania daty złożenia tego oświadczenia pozwanemu w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 kc w zw. z art. 300 kp), w tym także dat jego awizowania, który to obowiązek zgodnie z art. 6 kc ciążył na powódce.

Dlatego bezzasadny jest również związany z nim zarzut naruszenia art. 231 kpc poprzez niewyprowadzenie domniemania faktycznego z faktu wysłania przesyłki
w styczniu 2019 roku (18 stycznia 2019 roku), czyli przed dniem 31 stycznia 2019 roku, (co jak wskazano Sąd I instancji ustalił) „oraz uruchomienia (w ten sposób) przez powódkę klauzuli zakazu konkurencji w terminie”.

Jak wynika z treści apelacji zarzut ten powódka opiera na żądaniu respektowania zapisu § 8 ust. 6 Umowy o zakazie konkurencji z dnia 1 sierpnia 2016 r. który według powódki „wprost stanowi, że już samo wysłanie listem poleconym oświadczenia pracodawcy na ostatni wskazany mu adres przez pracownika skutkuje powstaniem fikcji doręczenia i jego skutecznego złożenia”.

Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Dla prawidłowego stosowania wskazanego przepisu nie wymaga się badania, czy adresat rzeczywiście zapoznał się z oświadczeniem woli, ale weryfikuje się, czy istniała taka możliwość (m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010 r., II PK 295/09, Lex nr 602254). Zgodnie z ogólną regułą wynikającą z art. 6 k.c. na składającym oświadczenie woli spoczywa ciężar dowodu, że jego oświadczenie doszło do adresata w taki sposób, że mógł się z nim zapoznać w normalnym toku czynności. W przypadku składania oświadczeń woli na odległość za pośrednictwem operatora pocztowego, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, dla oceny czy adresat mógł zapoznać się ze złożonym oświadczeniem woli, niezbędna jest zatem zawsze analiza wszelkich okoliczności tego doręczenia.

Zdaniem Sądu Okręgowego z całą pewnością należy podzielić ocenę Sądu Rejonowego, że w okolicznościach sprawy nie można przyjąć świadomości pozwanego, co do zamiarów powódki z tego tylko względu, że ww. oświadczenie powódki o uruchomieniu klauzuli zakazu konkurencji po ustaniu zatrudnienia pozwanego zostało do niego wysłane
w dniu 17.01.2019r. (bądź 18.01.2019r. jak podnosi powódka w apelacji).

Odstąpienie od wyrażonej w art. 61 k.c. tzw. teorii doręczenia na rzecz teorii wysłania jest zasadniczo możliwe na podstawie przepisów szczególnych i musi być interpretowane ściśle. Dojście oświadczenia do wiadomości adresata w rozumieniu art. 61 następuje z chwilą doręczenia pisma w dniu przyjętym analogicznie do daty doręczenia pisma sądowego w trybie art. 139 § 1 k.p.c., a więc jeśli chodzi o tzw. fikcję doręczenia, to przyjmowana ona jest ściśle zgodnie z tym przepisem, czyli po dwukrotnym awizowania z terminem 7 dniowym, czyli po upływie 14 dni od pierwszej próby doręczenia (czyli w dacie 01.02.2019r. licząc od 18.01.2019r.). Z tego też względu nie jest również możliwe ustalenie fikcji takiego doręczenia na mocy samej umowy stron, czyli w tym wypadku w powoływanym przez powódkę §8 ust. 6 Umowy o zakazie konkurencji z dnia 1 sierpnia 2016 r.

W ocenie Sądu II instancji zupełnie dowolny jest tu argument, jakoby było „standardem (zwyczajem), że strony tworzą umowną fikcję doręczenia z chwilą nadania listu poleconego w placówce pocztowej”.

Wskazać należy, że w stosunkach konsumenckich analogiczna klauzula stosowana we wzorcach umów odnośnie „fikcja doręczenia” jakiegokolwiek pod ostatnio wskazany adres, z tego tylko powodu, że zostało ono wysłane, była wielokrotnie i konsekwentnie uznawana przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwoloną klauzulę umowną.

Zdaniem Sądu Okręgowego analogiczny pogląd należy przyjąć na gruncie prawa pracy, ponieważ doniosłość stosunku pracy, ważność zawierania, zmieniania i wypowiadania umów – zarówno tych kreujących i rozwiązujących stosunek pracy, jak i bezpośrednio z nim związanych i mających wpływ na prawa i obowiązki stron stosunku pracy, jak w niniejszej sprawie ww. umowa o zakazie konkurencji – nie pozwala na przyjęcie takiego rozwiązania, nawet konsensualnie, wedle którego oświadczenie pracodawcy należy uważać za skutecznie złożone pracownikowi już od daty nadania przesyłki pocztowej, bez konieczności wykazywania, czy w ogóle została skutecznie doręczona, lub skutecznie dwukrotnie awizowana na ostatni wskazany przez pracownika adres w trybie art. 139 §1 k.p.c. wyłącznie z tego tylko względu, że została wysłana.

W ocenie Sądu Okręgowego nie jest więc możliwe obejście art. 61§ 1 k.c. na mocy umowy stron stosunku pracy ani żadnego innego zgodnego oświadczenia woli stron tego stosunku, a więc w tym zakresie bezzasadny był również podniesiony zarzut naruszenia art. 65 kc „poprzez całkowite pominięcie § 8 ust. 6 umowy o zakazie konkurencji z dnia 1 sierpnia 2016 roku”, ponieważ strony nie mogły zredukować (w drodze umownej) obowiązku skutecznego doręczenia pracownikowi oświadczeń pracodawcy, choćby tylko poprzez doręczenie przez awizo z zachowaniem trybu art. 139 § 1 k.p.c., wyłącznie do obowiązku posiadania przez pracodawcę dowodu wysłania oświadczenia w dacie, w której takie oświadczenie mogło być złożone, nawet jeżeli możliwość jego dojścia w wymaganym terminie do adresata byłaby tylko teoretyczna.

Bezzasadny w związku z tym był argument, jakoby „data odebrania przesyłki i jej dwukrotnego awizowania nie ma w sprawie de facto, żadnego znaczenia”, bowiem „oświadczenie z dnia 17 stycznia 2019 roku wysłane zostało
do pozwanego dnia 18 stycznia 2019 roku, a w konsekwencji zostało złożone w terminie”, ponieważ – jak wyżej wskazano – żądanie uznania za wiążący strony tak rozumianego zapisu § 8 ust. 6 Umowy o zakazie konkurencji z dnia 1 sierpnia 2016 r. oznaczałoby przyzwolenie na obejście art. 61 § 1 k.c.

Jednak niezależnie od powyższych rozważań w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, gdzie powód niespornie podpisał umowę o zakazie konkurencji z 1 sierpnia 2016 roku zawierającą ww. § 8 ust. 6, w ocenie Sądu II instancji wskazanego zapisu nie można interpretować jak chce tego apelujący. Mianowicie rację ma Sąd Rejonowy interpretując wskazany zapis w aspekcie całej umowy przez pryzmat art. 65 k.c. w ten sposób, iż w zapisie tym chodzi wyłącznie o nałożenie na pracownika obowiązku informowania pracodawcy o zmianie adresu, na który mogą mu być doręczane stosowne oświadczenia pracodawcy.

Ponadto nie jest też tak, jakoby to sam pozwany „potwierdził te fakty, podnosząc
w tym zakresie odmienne zarzuty i powołując się na awizację przesyłki”, ponieważ literalnie w swoich zeznaniach pozwany potwierdził wyłącznie datę odbioru ww. oświadczenia byłego pracodawcy (powódki) w dniu 01.02.2019r., co wynika jednoznacznie z protokołu rozprawy z dnia 28.04.2021r. (k.242).

W tym zakresie pełnomocnik strony powodowej niezasadnie opiera się wyłącznie na tzw. protokole skróconym z k.241, gdy konieczne jest odsłuchanie nagrania zeznań pozwanego z tej rozprawy od min. 35;40 do 36;14, gdzie pozwany zeznał: „po odebraniu pisma i porównaniu z umową stwierdziłem, że nie obowiązuje, bo minęło 30 dni”.

Należy też zauważyć, że powódka sama jest niekonsekwentna w zarzutach apelacyjnych, bowiem kolejny zarzut jest niekompatybilny z powyższym, skoro powódka zarzuciła Sądowi I instancji również naruszenie 228 §2 kpc poprzez jego niezastosowanie, twierdząc, że to Sąd powinien sam ustalić datę nadania ww. oświadczenia z 17.01.2019r., skoro powódka „wraz z pozwem przedłożyła dowód - Potwierdzenie odbioru przesyłki - na którym naklejony jest numer nadawczy, przypisywany każdej przesyłce w sposób unikatowy i który to numer pozwala na śledzenie przesyłki w powszechnie dostępnym systemie e-monitoring Poczty Polskiej, a w szczególności wynikają z niego takie , jak w szczególności data i miejsce nadania przesyłki data i miejsce przekazania do doręczenia, a także data i miejsce I i II awizacji”, a co – według powódki –winno skutkować tym, że Sąd I instancji powinien te fakty uzna za udowodnione bez konieczności przedkładania osobnego dowodu, skoro „wynikają z informacji powszechnie dostępnych”.

Przepis art. 3 k.p.c. przewiduje, że strony w postępowaniu cywilnym mają obowiązek dokonywać czynności zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Zgodnie z art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę. Jedną z naczelnych zasad rządzących postępowaniem cywilnym jest zasada kontradyktoryjności, która nakłada na strony obowiązek aktywności dowodowej, ograniczając działanie sądu do szczególnych sytuacji procesowych.

W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 19 maja 2000 r. (sygn. akt III CZP 4/00, OSNC 2000, nr 11, poz. 195.1) zaakcentowano konieczność wyjątkowego stosowania art. 232 zd. 2 k.p.c., ograniczając ją do wystąpienia określonych sytuacji, takich jak rażąca nieporadność strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, podejrzenie prowadzenia przez strony procesu fikcyjnego czy próba obejścia prawa przez strony. W wyroku 12 marca 2010 r. (sygn. akt II UK 286/09)) Sąd Najwyższy wskazał,
że poszukiwanie zaś za stronę przez sąd z urzędu okoliczności przemawiających za jej stanowiskiem w istocie stanowiłoby wyręczanie jej w obowiązkach procesowych, przez co Sąd narażałby się na uzasadniony zarzut nierównego traktowania stron procesu. Podobnie Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 8 lipca 2020 r. w sprawie I AGa 72/19 (LEX nr 3044496) przyjął, że możliwość przeprowadzenia przez Sąd dowodu z urzędu ma charakter wyłącznie wspierający i wykorzystywana może być jedynie w sytuacjach wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych wypadkach. Nie może jednak w żadnym przypadku prowadzić do zastępowania strony w spełnianiu jej obowiązków. Sąd zauważył jednocześnie, że nie jest dopuszczalnym prowadzenie dowodu z urzędu poza sytuacjami o wyjątkowym charakterze.

Jak ujął to Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie III Aua 335/20 (LEX nr 3118426) naruszenie przez sąd art. 232 zdanie drugie k.p.c. może mieć miejsce tylko wyjątkowo, jeżeli z materiałów sprawy wynika, że dopuszczenie z urzędu dowodów było szczególnie uzasadnione lub oczywiste.

W niniejszej sprawie w ocenie Sądu Okręgowego nie było żadnych wyjątkowych okoliczności, jak nieporadność strony czy występowanie bez profesjonalnego pełnomocnika ani oczywista zasadność powództwa, by przyjąć, że wyjątkowo Sąd I instancji miał odstąpić od zasady kontradyktoryjności i zastąpić w tym zakresie powódkę dopuszczając dowód z „systemu e-monitoring Poczty Polskiej” z urzędu. Kwestia wykazania w jakiej dacie oświadczenie doszło do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 kc w zw. z art. 300 kp), w tym także dat jego awizowania, to obowiązek procesowy, który zgodnie z art. 6 kc ciążył na powódce, a jego wykazanie było konieczne, ponieważ same strony (jak to już wyżej wskazano) nie mogły, nawet konsensualnie, ustanowić fikcji doręczenia oświadczenia pracodawcy wyłącznie na podstawie dowodu jego wysłania.

Dodać tu należy, iż nawet zakładając fakt wcześniejszej awizacji przesyłki doręczonej bezsprzecznie pozwanemu w dniu 1.02.2019r., nie można zdaniem Sądu w okolicznościach rozpatrywanej sprawy przyjąć, że oświadczenie pracodawcy doszło do pracownika w taki sposób, że mógł się zapoznać z jego treścią już w dacie pozostawienia awiza. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, iż pozwany celowo unikał odbierania przesyłek w styczniu 2019r. Przeciwnie wcześniejsze przesyłki od pracodawcy były w miarę szybko podejmowane z poczty. Nie ma tu racji strona powodowa podnosząc, że z faktu bardziej sprawnego odbierania wcześniejszych przesyłek można wnioskować, iż odbiór przesyłki nadanej w dniu 18.01.2019r. była celowo opóźniany. Wskazać należy, iż w zasadzie każdy prowadzący aktywne zawodowo życie obywatel otrzymuje stale wiele różnego rodzaju poleconych przesyłek pocztowych, gdzie operator pocztowy pozostawiając awizo nie wskazuje ich nadawcy i dlatego nie można uznać, że pozwany celowo odłożył odbiór przesyłki od strony pozwanej, aby tylko zamknąć termin powodowi termin do aktywowania zakazu konkurencji.

Pozostałe argumenty powódki, jakoby powód „nigdy nie miał zamiaru przestrzegać zakazu konkurencji”, bo „nie czekał nawet na złożenie oświadczenia przez pracodawcę”,
„celowo i świadomie unikał kontaktu z powódką i nie informował jej o nowo podjętym zatrudnieniu, także celowo nie odbierał korespondencji od powódki”, oraz „30 stycznia 2019 roku otrzymywał odszkodowanie za obowiązującą klauzulę o zakazie konkurencji, więc był świadomy, że powódka złożyła oświadczenie” (podczas gdy powód zaprzeczał sprawdzanie stanu swego konta aż do marca 2019r., gdy tę wpłatę zwrócił) – stanowiły wyłącznie spekulacje powódki nie poparte żadnym materiałem dowodowym.

W konsekwencji w ocenie Sądu Okręgowego w całości zgodzić się należało
z końcową oceną Sądu I instancji, że powódka nie złożyła pozwanemu w terminie oświadczenia o woli skorzystania z klauzuli zakazu konkurencji po ustaniu zatrudnienia, skoro pozwany zapoznał się z jego treścią dopiero w dniu 01.02.2019 r., zaś 30 dniowy termin do złożenia tego oświadczenia upływał 30.01.2019r. Niedojście oświadczenia do adresata
w sposób opisany w art. 61 k.c. w terminie do 30.01.2019r. oznacza zaś, że oświadczenie woli w ogóle nie zaistniało, choćby decyzja wywołania określonych skutków prawnych została przez nadawcę podjęta i uzewnętrzniona, np. na piśmie. W konsekwencji pomimo tego,
że pozwany od 02.01.2019r. podjął pracę w firmie (...), która prowadzi działalność konkurencyjną w stosunku do powoda, nie informując powódki o takim zamiarze,
to powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na brak skutecznego złożenia powodowi ww. oświadczenia w terminie do 30.01.2019r.

Odnośnie zarzutu naruszenia zakazu konkurencji już dnia 2.01.2019r., to wskazać należy, iż łącząca strony umowa przewidywała możliwość niejako dwuetapowego aktywowania takiego zakazu. Skoro jednak powódka nie złożyła stosownego oświadczenia w terminie 30 dni od złożenia przez pozwanego oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy, to nie może obecnie twierdzić, że pracownik dopuścił się naruszenia tego zakazu podejmując kwestionowane zatrudnienie od 2.01.2019r. W ocenie Sądu II instancji w przypadku nie złożenia przez pracodawcę stosownego oświadczenia w terminie 30 dni od złożenia oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy pozwany pracownik nie miał obowiązku czekania, aż upłynie kolejny termin, w którym pracodawca może aktywować zakaz konkurencji. Niewątpliwie nie ma również decydującego znaczenia dla obowiązywania zakazu konkurencji ewentualne uzyskanie przez pracodawcę jeszcze w dacie trwania stosunku pracy ustnego zapewnienia, że ten ostatni nie ma zamiaru podjąć pracy na rzecz podmiotów konkurencyjnych. Jak to bowiem wyżej wskazano łącząca strony umowa wymagała w tym zakresie złożenia w stosownych terminach oświadczenia przez pracodawcę.

Na zakończenie wskazać należy, iż wnioski dowodowe wskazane w pkt 4 apelacji zostały pominięte na podstawie art. 381 kpc, gdyż strona apelująca nie wykazała, aby nie mogła powołać ich w postępowania przed Sądem I instancji, a przytoczone okoliczności nie uzasadniają w sposób dostateczny, że potrzeba powołania się na nie wynikła później.

Mając powyższe na uwadze na podstawie powołanych przepisów i art. 385 k.p.c.
Sąd orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym znajduje uzasadnienie w treści art. 98 k.p.c. oraz § 2 pkt 5 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 i §10 ust. 1 pkt 1) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 t.j).

sędzia Daniel Chorązki